BESLENME BÄ°LGÄ°SÄ°

DaÄŸcılık etkinliÄŸinin baÅŸarısı da diÄŸer bir çok etkinlik gibi belli bir enerjinin tüketimi ile doÄŸru orantılıdır. DaÄŸcılıkta enerjinin nasıl ve ne kadar alınması, nasıl yakılması gerektiÄŸi, tıpkı diÄŸer sportif etkinliklerde olduÄŸu gibi baÅŸarıyı etkiler ve yaÅŸamsal önem taşır.

SaÄŸlıklı bir vücut için üç temel yiyecek alınması gereklidir. Bunlar; Proteinler, yaÄŸlar ve karbonhidratlardır. Tamamlayıcı olarak; vitaminler ve mineraller gelir. SaÄŸlıklı bir vücut için tüm bunlar yeterli ve dengeli alınmalıdır.

Karbonhidratlar, proteinler, mineraller ve vitaminlerin ne oranda ve hangi gıdalardan alındığını her daÄŸcı bilmelidir. DaÄŸcılık besinleri çok çabuk yakılmalı, hafif olmalı ve kolay piÅŸmelidir. DaÄŸcı besinlerinde önerilen oranlar; %70 karbonhidrat, %20 protein, %10 yaÄŸlardır. Karbonhidratların yüksek oranda önerilmesinin sebebi daha hızlı enerjiye dönüÅŸtürülmesi ve sindirim zorlukları yaÅŸatmamasıdır. En çok beÄŸendiÄŸim, yemeklerde tarhana ve bulgur, ara öÄŸünlerde kuru üzüm ve kaysıdır. Ancak etkinlik süresi iki günü geçtikten sonra gıdalarınızda çeÅŸitlendirmeye gitmek zorunda kalırsınız. Yazımızda yaz daÄŸcılığını tanıttığımız için beslenme ile ilgili bilgileri geniÅŸletmeden, bir iki gün süren etkinliklerde en önemli etken olan "sıvı alımı" kavramına ayrıntılı yer vermeyi doÄŸru buluyorum. Yaptığınız spor ne olursa olsun, "sıvı alımı" ve tersi olan "dehidrasyon" (sıvı yitirimi) kavramlarını özümsemeniz gerekir.

Yeterli beslenmezsek etkinliÄŸimiz amacına ulaÅŸamayabilir. Karnımızı tıka basa doldurmak yeterli beslenmek anlamına gelmez. Besinler midemizde öÄŸütülürken vücudumuzdaki kanın önemli bir kısmı mide kaslarımıza yardımcı olur. EtkinliÄŸimizden kısa süre önce midemizi doldurursak, kaslarımız ihtiyaç duyduÄŸu kanı bulamayacaktır.

Kandaki ÅŸeker oranının artması vücut ısımızı arttırır, bize enerji verir. Bu tür bilgiler herkesçe bilinmesine raÄŸmen gözardı edilen yer ÅŸurası olmaktadır: enerji olsun diye yapay tatlandırıcılar (çikolata vb.) seçiyoruz. Evet, bunlar enerji verirler ancak bu enerji çok kısa sürelidir. Kısa süren bir enerji artışı sonlandığında kendimizi bitkin hissederiz. Enerji almak istiyorsak kuru üzümü öneriyorum. Kuru üzüm bolca bulunabilen, kısa sürede kana karışabilen ve yapay tatlandırıcılara göre daha uzun süre enerji verebilen bir besin kaynağıdır.

SIVI ALIMI

Vücudumuzu makineye benzetecek olursak: Kaslarımız çalışabilmek için oksijene ve bazı elementlere gereksinim duyar. Kan dolaşım sistemi bunları kaslara saÄŸlayan bir çeÅŸit yakıt dağıtım ağıdır. EÄŸer suyumuz azalmışsa "yakıt" basıncımız düÅŸer ve verimli çalışamayız. Suyun aynı zamanda soÄŸutucu etkisi vardır. Alıştırma yaptığımızda kaslar normalden 8-10 kat daha çok ısı üretir. Çok ısı üretimi de vücudun soÄŸutma düzenini devreye sokar. Düzen yaÅŸamsal önemi olan organlardan ısıyı alıp deriye ileterek terleme yoluyla serinlemeye çalışır. Bu baÅŸarılamazsa sonuç arabamızın motorunun su kaynatmasına benzetilebilir. ^[

Suyu belirli aralıklarla, gerektiÄŸi kadar almalıyız. Çok önemli bir konuda suyun sıcaklığıdır. SoÄŸuk koÅŸullarda termos kullanmalıyız. Bir litrelik kaynar su diÄŸer kaynaklardan saÄŸlanan suyla

2

karıştırılarak içildiÄŸinde birkaç saatlik etkinlikler, saÄŸlığımız bozulmadan tamamlanacaktır. Ä°steÄŸe göre suyla birlikte tatlandırıcılar kullanılabilir.

Vücudumuzun ihtiyacı olan su miktarını alamadığı, susuz kalma durumuna "dehidrasyon" (sıvı yitirimi) adı verilir. AÅŸağıdaki tabloda dehidrasyon süreci ve etkileri hakkında bilgiler bulunmaktadır:

ASLA YAPILMAMASI GEREKENLER

Enerjimizi Plansız Kullanmak !

Vücut enerjimizi tıpkı bir cep telefonu bataryasına benzetebiliriz. OlaÄŸan günlerde bataryanın bitmesi pek sorun olmaz. Ancak eÄŸer önemli bir anda telefonumuzla konuÅŸmaya ihtiyacımız olursa ve batarya bitiverirse…Hem kendimiz hem de karşı taraf zor durumda kalabilir.

Ä°ÅŸte daÄŸcılıkta yapılan en büyük hatalardan biri de enerjinin yarısından fazlasını dağın doruÄŸuna varana kadar harcamaktır. Bu nedenle bir çok daÄŸ kazası, sanıldığının aksine doruktan dönüÅŸte gerçekleÅŸir. Enerjinizi doruÄŸa çıkış ve iniÅŸ arasındaki sürelere eÅŸit ölçüde yaymaya çalışın.

Tırmanışa %50 ve iniÅŸe %50 enerji ayırmak yeter mi? Elbette hayır. Çünkü bazen etkinliÄŸiniz nesnel ya da öznel bir etken nedeniyle planladığınız sürede bitmeyebilir. ÖrneÄŸin arkadaşınızın yükünü ya da kendisini taşımasına yardım etmek zorunda kalabilirsiniz. Ä°ÅŸte böyle durumlarda enerjinizden bir kısım payı beklenmeyen durumlar için ayırmalısınız.

3

Denetimimizi kaybetmek !

BildiÄŸiniz gibi adım atarken bir ayağımız yere basar, aynı anda diÄŸer ayağımız havadadır, iÅŸte tam o anda bastığımız ayağımız kayarsa iki ayağımız havada kalır ve düÅŸeriz. Buraya kadarını herkes biliyor. Åžehirde üstümüzü toza bulayan bu basit düÅŸüÅŸ daÄŸda ölümcül sonuçlar doÄŸurabilir. Bu sebeple daÄŸda ister adım atarken, ister rota seçerken denetimimizi kaybetmemeliyiz. Denetim kaybı çoÄŸunlukla yorgunluktan, ürküden, psikolojik nedenlerden kaynaklanır. Özetle etkinliÄŸimizi olumsuz yönde etkileyecek öznel etkenleri en aza indirgemeye çalışmalıyız.

Amerika’yı yeniden keÅŸfetmeye çalışmak !

Çıkacağımız rotaları bizden önce çıkan, yaÅŸadığımız ve yaÅŸayacağımız sorunları bizlerden önce yaÅŸayan daÄŸcıları dikkate almalıyız. EÄŸitimimizi ayrı ya da deÄŸiÅŸik bir yerden almış, kendimize güvenen, deneyimli bir daÄŸcı olduÄŸumuza inansak bile, geldiÄŸimiz bölgedeki ve tırmanış yapacağımız bölgedeki yetkilileri bulup, onlarla bilgilerimizi paylaÅŸmalıyız. Bu tür bir paylaşım bizim güvenliÄŸimizi saÄŸlayacaktır. ÖrneÄŸin ben günübirlik yürüyüÅŸlerde bile bölgemde en deneyimli gördüÄŸüm TDF Ä°l Temsilcisi DurmuÅŸ Uçgun’u, gidiÅŸ ve dönüÅŸ rotam vb. konularda etkinlikten önce ve etkinlik bitiminde kesinlikle bilgilendiririm. Bilirim ki bir kaza geçirsem beni zamanında kurtarabilecek deneyim ve donanıma sahip tek kiÅŸi DurmuÅŸ Uçgun’dur. Sizlerde tırmanış yapacağınız yerlerde etkinliÄŸinizden önce ve sonra yeterli gördüÄŸünüz kurum ve/veya kiÅŸileri bilgilendirmelisiniz. Önemli olan, bilgilendireceÄŸiniz kiÅŸi ya da kurumun adı deÄŸil, acil durumlarda size ne ölçüde destek olabileceÄŸidir.

Atılganlığımızı bilgisizliğimizin komutasına vermek !

Aynı ilk yardım bilgisi bölümünde yazdığım gibi, belirli bir eÄŸitim ve deneyime sahip olmadan doruk sevdasına düÅŸersek, ataklığımız ve sezgilerimiz bizi kazaya sürükleyecektir. DaÄŸ kayıtsızdır. Biz tırmansak da tırmanmasak da daÄŸ hep yerinde durur. Oysa bizleri bekleyen bir gelecek vardır. Sorumlu olduÄŸumuz insanlar bizim incinmemiz durumunda daÄŸ gibi kayıtsız kalmayacaklardır. Hem kendimize hem de çevremize saygımız varsa, bilgi ve deneyime saygı göstermeliyiz. Tırmanırken bunları özümsemeliyiz.

GittiÄŸimiz çevreye saygısızlık !

Ä°ster canlı ister cansız olsun gittiÄŸimiz çevreye saygı göstermeliyiz. Bizler için komik olan bir olgu, oradakiler için onursal olabilir. DoÄŸada bıraktığımız bir gıda ambalajının ayrışması yüzlerce yıl sürebilir. Her istediÄŸimiz objenin fotoÄŸrafını çekemeyiz. Çevremizi de kendimizi önemsediÄŸimiz kadar önemsemeliyiz.

ÇarÅŸamba veya perÅŸembe ibibikler öter ötmez.

alpinistle görüÅŸtünmü